NHỮNG LOẠI CHẤT THẢI PHÁT SINH TRONG BẢO TRÌ NHÀ MÁY THƯỜNG BỊ BỎ QUÊN

• admin
• 10/23/2026
• Bài viết khác, Kiến thức môi trường, Tin tức
• 0 Bình luận

Trong hoạt động sản xuất công nghiệp, doanh nghiệp thường tập trung quản lý những dòng chất thải phát sinh với khối lượng lớn như bùn thải, phế liệu kim loại, bao bì hoặc chất thải từ dây chuyền sản xuất. Tuy nhiên, có một nhóm chất thải khác dễ bị bỏ sót trong quá trình kiểm kê và quản lý: chất thải phát sinh từ hoạt động bảo trì, sửa chữa máy móc và vệ sinh thiết bị.

Những vật dụng tưởng chừng nhỏ bé như giẻ lau dính dầu, lõi lọc đã qua sử dụng, bình xịt kỹ thuật, dầu mỡ thải hay bao bì hóa chất bảo trì đều có thể tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm. Nếu không được phân loại và quản lý đúng cách, chúng không chỉ làm tăng rủi ro môi trường mà còn khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi kiểm kê chất thải, lưu giữ và chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý.

Vậy những loại chất thải nào thường bị bỏ quên trong hoạt động bảo trì nhà máy?

1. Giẻ lau, vật liệu thấm hút và đồ bảo hộ dính dầu mỡ

Giẻ lau công nghiệp, khăn lau máy, giấy thấm dầu, vật liệu thấm hút và găng tay bảo hộ là những vật dụng thường xuyên được sử dụng để vệ sinh thiết bị, lau chùi vết dầu mỡ hoặc xử lý các sự cố rò rỉ nhỏ.

Sau khi sử dụng, chúng thường bị gom chung với rác sinh hoạt hoặc chất thải rắn thông thường vì có kích thước nhỏ, khối lượng không lớn và khó nhận biết mức độ ô nhiễm bằng mắt thường.

Tuy nhiên, những vật liệu này có thể chứa dầu nhớt, nhiên liệu, dung môi, hóa chất tẩy rửa hoặc các chất nguy hại khác. Tùy theo thành phần bám dính và tính chất thực tế, chúng có thể cần được quản lý như chất thải nguy hại.

Đặc biệt, giẻ lau hoặc vật liệu thấm hút dính dầu, dung môi dễ cháy nếu được lưu giữ gần nguồn nhiệt hoặc không được kiểm soát phù hợp có thể làm gia tăng nguy cơ cháy.

Điều cần lưu ý: Không nên mặc định mọi giẻ lau đã qua sử dụng đều là chất thải thông thường hoặc đều là chất thải nguy hại. Doanh nghiệp cần xác định nguồn phát sinh, thành phần nhiễm bẩn và đối chiếu quy định phân định chất thải hiện hành để lựa chọn phương án quản lý phù hợp.

2. Lõi lọc dầu, lọc nhiên liệu và lọc khí đã qua sử dụng

Trong quá trình bảo dưỡng máy nén khí, máy phát điện, hệ thống thủy lực, dây chuyền sản xuất và phương tiện nội bộ, các loại lõi lọc thường được thay thế định kỳ.

Sau khi tháo khỏi thiết bị, lõi lọc có thể vẫn chứa lượng dầu, nhiên liệu, bụi kim loại hoặc hóa chất đáng kể. Một số bộ lọc còn giữ lại cặn bẩn có thành phần phức tạp mà mắt thường không thể nhận diện đầy đủ.

Nếu chỉ xem đây là phụ tùng đã hết hạn sử dụng, doanh nghiệp có thể bỏ qua yêu cầu phân loại và lưu giữ riêng. Việc ép, đập hoặc tháo rời lõi lọc không đúng quy trình còn có thể làm dầu và cặn bẩn phát tán ra sàn nhà xưởng, hệ thống thoát nước hoặc khu vực lưu giữ.

Đối với nhóm chất thải này, nhà máy nên bố trí thùng chứa phù hợp, hạn chế rò rỉ, tránh để nước mưa xâm nhập và không trộn lẫn với các loại phế liệu sạch khi chưa xác định rõ đặc tính.

3. Dầu nhớt thải, mỡ bôi trơn và chất lỏng bảo dưỡng

Dầu động cơ, dầu thủy lực, dầu hộp số và dầu bôi trơn thường được thay thế trong các đợt bảo trì định kỳ. Doanh nghiệp có thể đã quản lý lượng dầu thải thu gom trực tiếp từ máy móc, nhưng lại bỏ sót dầu còn sót trong khay hứng, thùng chứa, đường ống hoặc thiết bị tháo dỡ.

Ngoài dầu nhớt, hoạt động bảo trì còn có thể phát sinh mỡ bôi trơn thải, hỗn hợp dầu và nước, dung dịch vệ sinh chi tiết máy hoặc chất lỏng bảo dưỡng đã mất khả năng sử dụng.

Những dòng thải này không nên bị đổ chung vào hệ thống thoát nước, trộn với nước thải sản xuất hoặc gom chung với dầu thải khác khi chưa đánh giá tính tương thích và khả năng thu hồi. Việc pha trộn tùy tiện có thể làm thay đổi thành phần, gây khó khăn cho quá trình tái chế và tăng chi phí xử lý.

Doanh nghiệp cần kiểm soát cả lượng chất lỏng thu hồi trực tiếp lẫn lượng tồn dư trong vật dụng bảo trì, đồng thời ghi nhận khối lượng phát sinh để hạn chế chênh lệch giữa thực tế và hồ sơ quản lý.

4. Bao bì hóa chất, bình xịt và vật dụng chứa sản phẩm bảo trì

Hoạt động bảo trì thường sử dụng nhiều sản phẩm chuyên dụng như dung môi tẩy dầu, chất chống gỉ, sơn, chất bôi trơn dạng xịt, keo công nghiệp, chất làm sạch tiếp điểm điện và các hóa chất vệ sinh thiết bị.

Sau khi sử dụng, các chai lọ, can, thùng, bình xịt và bao bì có thể còn dư lượng sản phẩm bên trong hoặc bám trên bề mặt. Dù bao bì đã gần như rỗng, lượng tồn dư vẫn có thể gây nguy hại tùy theo thành phần hóa chất.

Một số bình xịt còn chứa chất đẩy dễ cháy hoặc chịu áp suất. Vì vậy, việc đục thủng, đốt, nghiền ép hay tháo van để tận dụng phế liệu khi chưa có quy trình phù hợp có thể gây mất an toàn.

Doanh nghiệp nên lập danh mục hóa chất bảo trì đang sử dụng, lưu giữ thông tin an toàn hóa chất khi có, đồng thời xác định cách quản lý bao bì sau sử dụng theo đặc tính của sản phẩm và quy định hiện hành. Không nên tự động xem bao bì là phế liệu tái chế chỉ vì đã sử dụng hết phần lớn hóa chất.

5. Bụi, cặn và bùn phát sinh khi vệ sinh máy móc

Khi vệ sinh bồn chứa, đường ống, bộ trao đổi nhiệt, hệ thống hút bụi hoặc các thiết bị sản xuất, nhà máy có thể phát sinh bụi, cặn lắng, bùn vệ sinh và vật liệu bám dính bên trong thiết bị.

Đây là nhóm chất thải dễ bị bỏ quên vì không phát sinh liên tục mà thường xuất hiện theo từng đợt đại tu, vệ sinh tổng thể hoặc thay đổi thiết bị.

Thành phần của chúng phụ thuộc vào quá trình sản xuất trước đó. Cặn từ thiết bị gia công kim loại có thể chứa dầu và hạt kim loại; cặn từ bồn chứa hóa chất có thể còn dư lượng hóa chất; bụi từ hệ thống lọc khí có thể chứa thành phần cần được kiểm soát đặc biệt.

Vì vậy, không thể chỉ dựa vào hình dạng hoặc trạng thái vật lý để quyết định phương án quản lý. Trước khi thu gom, doanh nghiệp cần xác định thiết bị nào được vệ sinh, chất gì từng tiếp xúc với thiết bị và khả năng tồn dư của các thành phần nguy hại.

Đối với các đợt bảo trì lớn, việc trao đổi trước giữa bộ phận sản xuất, bảo trì và bộ phận môi trường sẽ giúp dự báo lượng chất thải, chuẩn bị bao bì chứa và bố trí khu vực lưu giữ phù hợp.

6. Linh kiện điện, điện tử và vật tư bảo trì đã loại bỏ

Trong quá trình sửa chữa tủ điện, hệ thống điều khiển, thiết bị đo lường và dây chuyền tự động hóa, nhà máy có thể loại bỏ bảng mạch điện tử, cảm biến, rơ-le, dây cáp, pin, ắc quy, đèn chiếu sáng và các linh kiện khác.

Những vật dụng này đôi khi được gom chung với sắt thép, dây điện hoặc phế liệu thông thường vì có khả năng thu hồi vật liệu. Tuy nhiên, một số linh kiện có thể chứa pin, ắc quy, thành phần điện tử hoặc vật liệu cần quản lý riêng theo quy định áp dụng.

Việc trộn lẫn các linh kiện có đặc tính khác nhau không chỉ gây khó khăn khi phân loại và thu hồi mà còn có thể làm tăng rủi ro trong quá trình lưu giữ, vận chuyển hoặc tháo dỡ.

Một giải pháp thiết thực là phân loại ngay tại khu vực sửa chữa: tách riêng các nhóm linh kiện, pin và ắc quy, bóng đèn, dây cáp và kim loại có thể thu hồi. Việc xác định chất thải nguy hại cần căn cứ vào nguồn phát sinh, thành phần và danh mục, quy định hiện hành, thay vì chỉ dựa vào tên gọi của vật dụng.

7. Vật liệu thấm hút, hóa chất và chất thải phát sinh từ xử lý sự cố nhỏ

Những sự cố như rò rỉ dầu, tràn dung môi hoặc đổ hóa chất thường được xử lý ngay để không làm gián đoạn sản xuất. Sau khi ứng phó, nhân viên có thể thu gom cát, vật liệu thấm hút, khăn lau, găng tay và các vật dụng đã nhiễm bẩn.

Nếu chỉ chú trọng làm sạch khu vực, nhà máy có thể quên quản lý lượng chất thải vừa phát sinh từ chính hoạt động ứng phó này.

Đáng chú ý, vật liệu thấm hút sau khi tiếp xúc với các loại hóa chất khác nhau có thể có đặc tính khác nhau. Nếu thu gom chung các vật liệu đã nhiễm những chất không tương thích, nguy cơ phản ứng hóa học, phát sinh nhiệt hoặc khí nguy hiểm có thể tăng lên.

Vì vậy, mỗi loại sự cố cần có hướng dẫn thu gom và lưu giữ tương ứng với hóa chất liên quan. Chất thải sau ứng phó phải được nhận diện, phân loại và quản lý phù hợp, không nên mặc định chúng là rác vệ sinh thông thường.

8. Vì sao chất thải từ bảo trì thường bị bỏ sót?

Có ba nguyên nhân phổ biến.

Thứ nhất, chất thải phát sinh không liên tục. Khác với dây chuyền sản xuất tạo ra chất thải hằng ngày, hoạt động bảo trì có thể chỉ diễn ra theo tuần, tháng hoặc từng đợt đại tu. Vì vậy, khối lượng phát sinh dễ bị bỏ qua trong quá trình thống kê.

Thứ hai, trách nhiệm quản lý bị chia cắt giữa nhiều bộ phận. Bộ phận bảo trì tập trung vào việc sửa chữa và khôi phục thiết bị; bộ phận kho quản lý vật tư; trong khi bộ phận môi trường phụ trách kiểm soát chất thải. Nếu không có quy trình phối hợp rõ ràng, chất thải có thể phát sinh mà chưa được đưa vào danh mục theo dõi.

Thứ ba, vật dụng nhỏ dễ bị đánh giá thấp về mức độ rủi ro. Một chiếc giẻ lau, lõi lọc hay chai hóa chất rỗng có thể không đáng kể nếu xét riêng lẻ. Nhưng khi tích lũy trong thời gian dài, chúng có thể tạo thành lượng chất thải đáng kể và làm phát sinh rủi ro về an toàn, môi trường cũng như tuân thủ quy định.

9. Nhà máy cần làm gì để kiểm soát đầy đủ chất thải từ bảo trì?

Để hạn chế tình trạng bỏ sót, doanh nghiệp nên đưa hoạt động bảo trì vào hệ thống quản lý chất thải chung thay vì xem đây chỉ là công việc kỹ thuật nội bộ.

Trước hết, cần lập danh mục chất thải theo từng hoạt động bảo trì. Với mỗi công việc như thay dầu, thay lõi lọc, vệ sinh bồn, sửa chữa tủ điện hoặc xử lý sự cố rò rỉ, nhà máy nên xác định loại chất thải có thể phát sinh, khối lượng dự kiến và cách thu gom.

Tiếp theo, phân loại ngay tại nơi phát sinh. Bố trí thùng chứa, khay hứng và nhãn nhận diện phù hợp tại khu vực bảo trì giúp hạn chế việc bỏ nhầm chất thải vào thùng rác thông thường. Các loại chất thải có nguy cơ phản ứng với nhau cần được lưu giữ tách biệt.

Thứ ba, bổ sung chất thải bảo trì vào hồ sơ theo dõi. Khối lượng dầu thải, lõi lọc, giẻ lau nhiễm bẩn, bao bì hóa chất và linh kiện loại bỏ cần được ghi nhận đầy đủ. Việc đối chiếu giữa lịch bảo trì, lượng vật tư sử dụng và chất thải phát sinh giúp doanh nghiệp nhận diện các dòng thải chưa được kiểm soát.

Cuối cùng, xác định đúng phương án chuyển giao và xử lý. Không phải mọi vật dụng sau bảo trì đều là chất thải nguy hại, nhưng cũng không thể mặc định chúng là chất thải thông thường. Việc phân định cần căn cứ vào nguồn phát sinh, thành phần, tính chất và quy định pháp luật hiện hành. Đối với chất thải nguy hại, doanh nghiệp cần thực hiện các yêu cầu về phân loại, lưu giữ, hồ sơ và chuyển giao cho đơn vị có chức năng phù hợp.

10. Kiểm soát chất thải bảo trì – bước nhỏ giúp hoàn thiện quản lý môi trường nhà máy

Quản lý chất thải hiệu quả không chỉ nằm ở những dòng thải có khối lượng lớn mà còn phụ thuộc vào khả năng nhận diện các nguồn phát sinh nhỏ, rải rác và không thường xuyên. Giẻ lau dính dầu, lõi lọc đã qua sử dụng, bao bì hóa chất, cặn vệ sinh thiết bị hay linh kiện điện tử bị loại bỏ đều cần được xem xét trong kế hoạch quản lý chất thải của doanh nghiệp.

Khi được kiểm soát từ đầu, các dòng chất thải này sẽ hạn chế nguy cơ phát tán ô nhiễm, giảm tình trạng phân loại sai và giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kiểm kê, lưu giữ và chuyển giao xử lý.

Công ty TNHH Thương mại Huy Thịnh hướng đến việc đồng hành cùng doanh nghiệp trong công tác quản lý chất thải công nghiệp và chất thải nguy hại, góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát môi trường trong hoạt động sản xuất. Việc nhận diện đúng chất thải phát sinh từ bảo trì là một trong những bước thiết thực để xây dựng hệ thống quản lý môi trường đầy đủ, an toàn và phù hợp với yêu cầu thực tế của nhà máy.

Xem thêm: Các tin tức, nội dung về môi trường

CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI HUY THỊNH
📱 Hotline: 0979 166 675 hoặc 0967 128 080
📧 Email: moitruonghuythinh@gmail.com
🏫 Địa chỉ văn phòng: Số 28, Phùng Khắc Khoan, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh.
🏫 Địa chỉ nhà máy: Khu xử lý chất thải tập trung Tóc Tiên, Xã Châu Pha, TP. Hồ Chí Minh.