EPR VÀ BÀI TOÁN TÁI CHẾ PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG TẠI VIỆT NAM

• admin
• 08/15/2026
• Bài viết khác, Kiến thức môi trường, Tin tức
• 0 Bình luận

Ô tô, xe máy và các phương tiện giao thông đường bộ đóng vai trò quan trọng trong đời sống và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, khi phương tiện hết thời gian sử dụng, một lượng lớn kim loại, nhựa, cao su, kính và các vật liệu khác sẽ trở thành nguồn chất thải cần được thu hồi và xử lý phù hợp.

Nếu không được tháo dỡ, phân loại và tái chế đúng cách, phương tiện hết vòng đời có thể trở thành nguồn chất thải lớn, đồng thời làm thất thoát nhiều vật liệu có giá trị. Ngược lại, nếu được thu hồi và xử lý theo hướng tuần hoàn, các thành phần như thép, nhôm, đồng, nhựa và nhiều vật liệu khác có thể tiếp tục được sử dụng làm nguyên liệu cho quá trình sản xuất.

Trong bối cảnh đó, Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) đang được mở rộng sang nhóm phương tiện giao thông đường bộ, tạo ra cơ chế để nhà sản xuất và nhà nhập khẩu tham gia vào quá trình tái chế phương tiện sau khi kết thúc vòng đời. 

1. EPR đối với phương tiện giao thông đường bộ là gì?

EPR (Extended Producer Responsibility – Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) là cơ chế yêu cầu nhà sản xuất, nhà nhập khẩu chịu trách nhiệm đối với sản phẩm sau khi được đưa ra thị trường và kết thúc vòng đời sử dụng.

Theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP, nhà sản xuất, nhập khẩu các sản phẩm thuộc danh mục tại Phụ lục I phải thực hiện trách nhiệm tái chế theo tỷ lệ và quy cách tái chế bắt buộc. Đối với phương tiện giao thông đường bộ, trách nhiệm tái chế được áp dụng đối với phương tiện do nhà sản xuất, nhập khẩu đưa ra thị trường từ ngày 01/01/2027.

Điều này đánh dấu bước chuyển từ cách tiếp cận:

Sản xuất → bán phương tiện → hết trách nhiệm

sang:

Sản xuất → sử dụng → kết thúc vòng đời → thu hồi → tháo dỡ → phân loại → tái chế.

Như vậy, trách nhiệm của doanh nghiệp được kéo dài hơn, gắn với toàn bộ vòng đời của phương tiện.

2. Những phương tiện giao thông đường bộ nào thuộc EPR?

Theo Phụ lục I Nghị định 110/2026/NĐ-CP, nhóm E. Phương tiện giao thông đường bộ được chia thành các nhóm chính: 

Quy cách tái chế bắt buộc đối với nhóm phương tiện này là tháo dỡ, phân loại và thu hồi theo từng loại vật liệu, bao gồm kim loại, nhựa và các vật liệu khác.

Điểm đáng chú ý là tỷ lệ tái chế đối với phương tiện giao thông hiện được đặt ở mức tương đối thấp so với một số nhóm sản phẩm khác. Tuy nhiên, đây là tỷ lệ tái chế bắt buộc tối thiểu và được điều chỉnh tăng theo chu kỳ 3 năm một lần; lần điều chỉnh đầu tiên vào năm 2029 và mỗi lần tăng không quá 10%.

3. Tỷ lệ tái chế phương tiện giao thông được tính như thế nào?

Theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP, tỷ lệ tái chế bắt buộc được xác định trên cơ sở khối lượng phương tiện sản xuất, nhập khẩu và đưa ra thị trường trong năm có trách nhiệm.

Có thể hình dung đơn giản:

Khối lượng tái chế bắt buộc = Khối lượng phương tiện đưa ra thị trường × Tỷ lệ tái chế bắt buộc

Ví dụ, nếu một doanh nghiệp đưa ra thị trường 10.000 kg xe máy điện thuộc nhóm có tỷ lệ tái chế bắt buộc 0,7%:

10.000 × 0,7% = 70 kg

Như vậy, khối lượng tối thiểu phải được thực hiện tái chế theo đúng quy cách là 70 kg.

Đây chỉ là ví dụ minh họa. Khi thực hiện thực tế, doanh nghiệp cần xác định chính xác nhóm phương tiện, khối lượng thuộc trách nhiệm và các linh kiện đã được thực hiện trách nhiệm tái chế riêng.

4. Một điểm quan trọng: không phải lúc nào toàn bộ trọng lượng phương tiện cũng được tính

Đây là nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Nghị định 110/2026/NĐ-CP quy định trường hợp phương tiện có linh kiện, thiết bị hợp phần hoặc cấu thành thuộc danh mục sản phẩm phải tái chế và linh kiện đó đã được nhà sản xuất, nhập khẩu cung cấp thực hiện trách nhiệm tái chế theo quy định thì khối lượng tương ứng của linh kiện, thiết bị hoặc hợp phần đó được trừ khỏi khối lượng dùng để tính tỷ lệ tái chế bắt buộc của phương tiện.

Ví dụ, một phương tiện có chứa một loại ắc quy thuộc danh mục phải tái chế và phần ắc quy đó đã được nhà cung cấp thực hiện trách nhiệm EPR riêng, doanh nghiệp không nên mặc nhiên tính trùng khối lượng ắc quy vào nghĩa vụ tái chế của phương tiện.

Quy định này giúp hạn chế tình trạng một khối lượng vật liệu bị tính trách nhiệm tái chế hai lần.

5. Quy cách tái chế phương tiện giao thông đường bộ

Không giống một số sản phẩm có thể được tái chế thành một sản phẩm cụ thể, đối với phương tiện giao thông đường bộ, Nghị định 110/2026/NĐ-CP tập trung vào quá trình:

Tháo dỡ → phân loại → thu hồi vật liệu → đưa đi tái chế.

Các vật liệu được đề cập bao gồm:

• Kim loại.
• Nhựa.
• Các vật liệu khác.

Quá trình này có thể được hình dung như một chuỗi:

Phương tiện hết vòng đời → tháo dỡ → phân loại vật liệu → thu hồi kim loại/nhựa/vật liệu khác → tái chế → nguyên liệu thứ cấp → sản xuất sản phẩm mới.

Cách tiếp cận này giúp chuyển phương tiện hết vòng đời từ chất thải cần xử lý thành nguồn tài nguyên có khả năng thu hồi.

6. Tại sao tháo dỡ và phân loại phương tiện lại quan trọng?

Một chiếc ô tô hoặc xe máy không phải là một khối vật liệu đồng nhất. Một phương tiện có thể bao gồm nhiều loại vật liệu khác nhau như:

Thép – nhôm – đồng – nhựa – cao su – kính – linh kiện điện tử – dầu nhớt – ắc quy/pin – …

Nếu toàn bộ phương tiện bị xử lý như một dòng chất thải duy nhất, việc thu hồi vật liệu có giá trị sẽ khó khăn hơn.

Ngược lại, khi phương tiện được tháo dỡ và phân loại, từng nhóm vật liệu có thể được đưa đến các quy trình xử lý phù hợp.

Ví dụ:

Kim loại → thu hồi → luyện kim → nguyên liệu kim loại

Nhựa → phân loại → nghiền/tái chế → hạt nhựa

Kính → thu hồi → xử lý → nguyên liệu thủy tinh

Các linh kiện phù hợp → thu hồi/tái sử dụng hoặc xử lý theo quy định

Vì vậy, tháo dỡ và phân loại là bước nền tảng của EPR đối với phương tiện giao thông đường bộ.

7. Doanh nghiệp nào phải thực hiện EPR đối với phương tiện giao thông?

Đối tượng chính là nhà sản xuất và nhà nhập khẩu phương tiện giao thông đường bộ thuộc danh mục quy định tại Phụ lục I, khi đưa phương tiện ra thị trường Việt Nam.

Nghị định cũng quy định một số trường hợp đặc thù liên quan đến gia công, ủy thác nhập khẩu, nhãn hàng hóa và trách nhiệm giữa các doanh nghiệp.

Do đó, doanh nghiệp cần xác định rõ:

• Mình có phải là nhà sản xuất phương tiện hay không?
• Có nhập khẩu phương tiện vào Việt Nam hay không?
• Phương tiện thuộc nhóm nào trong Phụ lục I?
• Khối lượng phương tiện đưa ra thị trường là bao nhiêu?
• Có linh kiện hoặc hợp phần đã được thực hiện EPR riêng hay không?
• Doanh nghiệp lựa chọn hình thức tổ chức tái chế hay đóng góp tài chính?

Việc xác định đúng ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót trong quá trình thực hiện nghĩa vụ EPR.

8. Doanh nghiệp thực hiện EPR đối với phương tiện giao thông như thế nào?

9. Đóng góp tài chính – một phương án thực hiện EPR

Thay vì trực tiếp tổ chức tái chế, nhà sản xuất, nhập khẩu có thể lựa chọn đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ hoạt động tái chế theo quy định.

Mức đóng góp được xác định theo công thức:

F = R × V × Fs

Trong đó:

• F: Tổng số tiền đóng góp.
• R: Tỷ lệ tái chế bắt buộc.
• V: Khối lượng sản phẩm đưa ra thị trường.
• Fs: Mức đóng góp tài chính trên một đơn vị khối lượng.

Nghị định quy định việc kê khai thông qua Hệ thống thông tin EPR quốc gia trước ngày 01/04 hằng năm và nộp tiền trước ngày 20/04 hằng năm đối với hình thức đóng góp tài chính.

Đây là phương án giúp doanh nghiệp không cần trực tiếp xây dựng toàn bộ hệ thống thu gom và tái chế nhưng vẫn thực hiện nghĩa vụ tài chính để hỗ trợ hoạt động tái chế.

10. EPR và bài toán tái chế xe điện

Sự phát triển nhanh của xe máy điện và ô tô điện khiến vấn đề quản lý phương tiện hết vòng đời ngày càng trở nên đáng chú ý.

Một phương tiện điện không chỉ chứa kim loại, nhựa và kính mà còn có thể chứa pin/ắc quy, là nhóm sản phẩm có cơ chế EPR riêng.

Nghị định 110/2026/NĐ-CP đã quy định cơ chế xử lý trường hợp phương tiện có linh kiện, hợp phần thuộc danh mục sản phẩm phải tái chế riêng. Nếu linh kiện đó đã được nhà cung cấp thực hiện trách nhiệm tái chế, khối lượng tương ứng được trừ khi tính trách nhiệm của phương tiện.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với xe điện, bởi nó giúp phân định trách nhiệm giữa nhà sản xuất phương tiện và nhà sản xuất, nhập khẩu pin/ắc quy.

11. EPR biến phương tiện hết vòng đời thành nguồn tài nguyên

Một chiếc ô tô hết vòng đời không đơn thuần là một sản phẩm bỏ đi.

Nếu được tháo dỡ và phân loại đúng cách, phương tiện có thể trở thành nguồn cung cấp nhiều loại vật liệu:

Ô tô hết vòng đời

↓

Tháo dỡ

↓

Phân loại

↓

Kim loại + nhựa + kính + vật liệu khác

↓

Tái chế

↓

Nguyên liệu thứ cấp

↓

Sản xuất phương tiện và sản phẩm mới

Đây chính là cách EPR góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành giao thông.

Thay vì khai thác tài nguyên mới để sản xuất toàn bộ vật liệu, một phần nguyên liệu có thể được thu hồi từ những phương tiện đã kết thúc vòng đời.

12. Những lợi ích của EPR đối với phương tiện giao thông đường bộ

Giảm lượng chất thải từ phương tiện hết vòng đời: Việc thu hồi và tái chế giúp giảm lượng phương tiện bị bỏ lại hoặc xử lý không phù hợp.

Thu hồi tài nguyên: Kim loại, nhựa và các vật liệu khác có thể được đưa trở lại chuỗi sản xuất.

Thúc đẩy ngành công nghiệp tái chế: EPR tạo ra nhu cầu đối với hoạt động tháo dỡ, phân loại, thu gom và tái chế phương tiện.

Tăng trách nhiệm của nhà sản xuất: Doanh nghiệp không chỉ chịu trách nhiệm ở giai đoạn bán sản phẩm mà còn phải quan tâm đến giai đoạn cuối vòng đời.

Hỗ trợ kinh tế tuần hoàn: Vật liệu từ phương tiện hết vòng đời được xem là nguồn tài nguyên thứ cấp thay vì chỉ là chất thải.

13. Những thách thức khi triển khai EPR đối với phương tiện 

Việc thực hiện EPR đối với phương tiện giao thông cũng đặt ra một số thách thức.

Thứ nhất, mạng lưới thu hồi phương tiện hết vòng đời cần được xây dựng đồng bộ: Phương tiện có thể nằm tại hộ gia đình, cơ sở sửa chữa, đại lý hoặc các điểm thu gom khác nhau.

Thứ hai, quá trình tháo dỡ cần được kiểm soát: Một phương tiện chứa nhiều loại vật liệu và linh kiện khác nhau. Nếu tháo dỡ không đúng cách, việc thu hồi vật liệu sẽ kém hiệu quả và có thể phát sinh rủi ro môi trường.

Thứ ba, cần phân định rõ trách nhiệm giữa các nhóm sản phẩm: Đặc biệt đối với xe điện, pin hoặc ắc quy có thể thuộc nhóm sản phẩm phải tái chế riêng.

Thứ tư, doanh nghiệp cần quản lý dữ liệu chính xác: Khối lượng phương tiện đưa ra thị trường, khối lượng linh kiện được trừ và khối lượng tái chế thực tế đều cần được theo dõi, lưu trữ và chứng minh bằng hồ sơ phù hợp.

14. EPR đối với phương tiện giao thông – bước tiến hướng đến giao thông tuần hoàn

EPR không chỉ là một yêu cầu về tái chế mà còn có thể tạo ra thay đổi trong cách ngành giao thông tiếp cận vòng đời sản phẩm.

Trong tương lai, doanh nghiệp có thể phải quan tâm nhiều hơn đến:

• Khả năng tháo dỡ phương tiện.
• Khả năng phân loại vật liệu.
• Tỷ lệ vật liệu có thể thu hồi.
• Khả năng sử dụng vật liệu tái chế.
• Thiết kế phương tiện phù hợp với tái chế.
• Quản lý vòng đời phương tiện.
• Hệ thống thu hồi phương tiện hết vòng đời.

Điều này tạo ra sự chuyển đổi từ kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn:

Khai thác tài nguyên → sản xuất → sử dụng → thải bỏ

thành:

Khai thác tài nguyên → sản xuất → sử dụng → thu hồi → tái chế → nguyên liệu thứ cấp → sản xuất.

Kết luận

EPR đối với phương tiện giao thông đường bộ là một bước tiến quan trọng trong việc mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất và nhà nhập khẩu đối với toàn bộ vòng đời sản phẩm.

Theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP, trách nhiệm tái chế đối với phương tiện giao thông đường bộ được áp dụng đối với phương tiện đưa ra thị trường từ 01/01/2027. Các nhóm phương tiện hiện có tỷ lệ tái chế bắt buộc từ 0,5% đến 0,7%, với quy cách chủ yếu là tháo dỡ, phân loại và thu hồi kim loại, nhựa cùng các vật liệu khác để đưa đi tái chế.

Đối với doanh nghiệp, EPR không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ mà còn là cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị tái chế phương tiện, thu hồi tài nguyên và phát triển các mô hình sản xuất bền vững.

Khi được triển khai đồng bộ từ nhà sản xuất, nhà nhập khẩu đến hệ thống thu hồi, cơ sở tháo dỡ và đơn vị tái chế, EPR có thể góp phần biến phương tiện hết vòng đời từ một nguồn chất thải thành nguồn tài nguyên thứ cấp, qua đó thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và hướng tới một ngành giao thông bền vững hơn.

Xem thêm: Các tin tức, nội dung về môi trường

CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI HUY THỊNH
📱 Hotline: 0979 166 675
📧 Email: moitruonghuythinh@gmail.com
🏫 Địa chỉ văn phòng: Số 28, Phùng Khắc Khoan, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh.
🏫 Địa chỉ nhà máy: Khu xử lý chất thải tập trung Tóc Tiên, Xã Châu Pha, TP. Hồ Chí Minh.